Nawigacja

Testy ESC i RSC

Testy kompatybilności ETCS i GSM-R

Testy kompatybilności to dodatkowe sprawdzenia systemów ETCS i GSM-R, niezbędne dla osiągnięcia jak najwyższego poziomu zaufania co do zgodności technicznej urządzeń pokładowych z poszczególnymi wdrożeniami przytorowymi systemu. Sprawdzenia te stanowią podstawę do dalszej harmonizacji podsystemów. Dla systemu ETCS są to testy ESC mające na celu wykazanie zgodności technicznej urządzeń pokładowych z częścią przytorową systemu ETCS. Dla systemu GSM-R są to testy RSC mające na celu wykazanie zgodności technicznej radia kabinowego lub EDOR z urządzeniami przytorowymi GSM-R.

Założeniem testów kompatybilności ESC i RSC jest ułatwienie eksploatacji nowych podsystemów, ponieważ ich prawidłowe i efektywne funkcjonowanie w danym środowisku zostaje w pełni zweryfikowane na etapie wykazania zgodności ESC i RSC. Wymóg zastosowania testów ESC i RSC został określony odpowiednio w pkt 6.1.2.4 oraz 6.1.2.5 TSI CCS.

Poniższy rysunek przedstawia zakres odpowiedzialności w ramach testów ESC/RSC.

Weryfikacja kompatybilności ESC/RSC 

Obowiązek przeprowadzenia testów ESC/RSC w ramach wprowadzania do obrotu typu pojazdu (realizacja przynamniej jednego zestawu) powstaje w momencie opublikowania zestawów w dokumencie technicznym Agencji Kolejowej UE. 2 grudnia 2020 r. Agencja rozszerzyła dokument techniczny dotyczący testów ESC/RSC o wykaz sprawdzeń niezbędnych do przeprowadzenia na sieci PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Dokument ten jest aktualizowany przez Agencję stosownie do zgłoszeń zarządcy infrastruktury – jako podmiotu odpowiedzialnego za zarządzanie zestawami testów.

Zestawy testów ESC dla wdrożeń na polskiej sieci kolejowej: https://www.era.europa.eu/content/pl

Zestawy testów RSC dla wdrożeń na polskiej sieci kolejowej: https://www.era.europa.eu/content/pl-0

Od 1 lipca 2021 r. testy ESC/RSC mają zastosowanie dla wszystkich nowych oraz odnawianych i modernizowanych projektów w zakresie podsystemu „Sterowanie – urządzenia pokładowe”.

Każdorazowo wyniki przeprowadzonych testów ESC/RSC podlegają kontroli przez jednostkę notyfikowaną. Wnioskodawca na podstawie wyników testów ESC/RSC oraz kontroli jednostki notyfikowanej wydaje oświadczenie kompatybilności ESC/RSC, które stanowi część deklaracji weryfikacji WE podsystemu. Uzyskanie zezwolenia dla typu pojazdu bez przeprowadzonych badań jest możliwe, jednak wiąże się z dodatkowymi ograniczeniami, które zostaną wprowadzone do bazy ERATV.

Informacja o przeprowadzonych testach ESC/RSC lub ich braku powinna znajdować się w pkt 4.13.1.8 oraz 4.13.2.5 bazy ERATV[1]. W przypadku braku przeprowadzonych testów musi zostać wskazany powód poprzez odpowiednie określenie parametru:

4.13.1.8              Kompatybilność systemu ETCS

Powód braku testów ESC

Opis parametru

brak systemu ETCS na pokładzie pojazdu lub nieobjęcie go zezwoleniem

Nie dotyczy

brak przeprowadzonych testów ESC pomimo systemu ETCS posiadającego certyfikaty WE weryfikacji

ESC-EU-0

Dodatkowo od 1 lipca 2021 r. ograniczenie niekodowane: Pojazd nie może być eksploatowany na liniach wyposażonych w ETCS

wykazanie zgodności technicznej zgodnie z dotychczasową procedurą krajową (w przypadku niedostępnych testów ESC)

ESC-NP-CCS7.4a

Przepisy dotyczące prowadzenia ruchu kolejowego[2] jednoznacznie wskazują, że pociągi wyposażone w urządzenia pokładowe systemu ETCS, poruszające się po liniach wyposażonych w czynne i dopuszczone do eksploatacji urządzenia przytorowe systemu ETCS, należy prowadzić z wykorzystaniem tych urządzeń. Dodatkowo brak przeprowadzonych testów ESC (przypadek ESC-EU-0 z ograniczeniem niekodowanym) wiąże się z brakiem możliwości potwierdzenia zgodności z trasą, na której wdrożony jest przytorowy system ETCS. Niedopuszczalna jest realizacja przewozów pojazdem wyposażonym w ETCS bez przeprowadzonych testów kompatybilności ESC dla tej trasy, nawet z wykorzystaniem jedynie urządzeń klasy B.  

Prowadzenie jazd po linii wyposażonej w ETCS pojazdem wyposażonym w ETCS
ale z wykorzystaniem urządzeń klasy B (SHP) będzie stanowić naruszenie przywołanych przepisów dotyczących prowadzenia ruchu kolejowego. Dodatkowo eksploatacja taka będzie wiązać się z naruszeniem przepisów dotyczących stosowania systemu zarządzania bezpieczeństwem które wymagają, by ustalenia operacyjne przewoźnika były zgodne z dotyczącymi bezpieczeństwa wymogami mających zastosowanie technicznych specyfikacji interoperacyjności i odpowiednich przepisów krajowych.

W przypadku braku przeprowadzonych testów RSC, parametry pojazdu oznaczone zostaną
w następujący sposób:

4.13.2.5              Kompatybilność systemu głosowej łączności radiowej

Powód braku testów RSC

Opis parametru

brak systemu GSM-R na pokładzie pojazdu lub nieobjęcie go zezwoleniem

Nie dotyczy

brak przeprowadzonych testów RSC pomimo systemu GSM-R posiadającego certyfikaty WE

RSC-EU-0
Dodatkowo od 1 lipca 2021 r. ograniczenia niekodowane: Pojazd nie może być eksploatowany na liniach na których GSM-R wykorzystywany jest do prowadzenia ruchu

wykazanie zgodności technicznej zgodnie z dotychczasową procedurą krajową (w przypadku niedostępnych testów RSC)

RSC-NP-CCS7.4a

W Suplemencie do Krajowego Planu Wdrażania TSI Sterowanie określony został obowiązek wyposażania od 1 stycznia 2019 r. w radiotelefony GSM-R wszystkich nowych, odnawianych i modernizowanych (nie tylko w zakresie podsystemu Sterowanie-urządzenia pokładowe) pojazdów trakcyjnych eksploatowanych na głównej sieci kolejowej.

Brak przeprowadzonych testów RSC (przypadek RSC-EU-0 z ograniczeniem niekodowanym) wiąże się z brakiem możliwości potwierdzenia zgodności z trasą, na której wdrożony jest przytorowy system GSM-R. Bez potwierdzenia zgodności z trasą pojazd nie może być eksploatowany na danej trasie.

Zasady wykonywania testów ESC/RSC w ramach uzyskiwania zezwolenia dla pojazdu

W zależności od rodzaju wniosku o zezwolenie dla pojazdu, zastosowanie mają poniższe wymagania dotyczące wykonywania testów ESC/RSC:

pierwsze zezwolenie – wymagane potwierdzenie pozytywnej weryfikacji przynajmniej jednego typu testów ESC/RSC obowiązujących w danym obszarze użytkowania;

odnowienie zezwolenia - potwierdzenie pozytywnej weryfikacji przynajmniej jednego typu testów ESC/RSC obowiązujących w danym obszarze użytkowania lub oświadczenie, że poprzednie testy ESC/RSC (przeprowadzone podczas pierwszego dopuszczenia) pozostają bez zmian;

rozszerzenie obszaru użytkowania - potwierdzenie pozytywnej weryfikacji przynajmniej jednego typu testów ESC/RSC obowiązujących w rozszerzonym obszarze użytkowania;

nowe zezwolenie - potwierdzenie pozytywnej weryfikacji przynajmniej jednego typu testów ESC/RSC obowiązujących w danym obszarze użytkowania lub oświadczenie, że przeprowadzona modyfikacja nie wpłynęła na zgodność pojazdu z poprzednio potwierdzonymi typami ESC/RSC;

zezwolenie dla pojazdu zgodnego z typem – brak dodatkowych wymagań;

nowe zezwolenie + rozszerzenie obszaru użytkowania – jeżeli modyfikacje nie wpłynęły na system ETCS oraz GSM-R wymagania jak w przypadku rozszerzenia obszaru użytkowania, jeżeli modyfikacje wpłynęły na ETCS lub GSM-R – wymagania jak w przypadku nowego zezwolenia.

Weryfikacja kompatybilności ESC/RSC pojazdów istniejących

Pojazdy istniejące uznaje się za zgodne z typami kompatybilności ETCS i systemu radiowego w sieciach, w których był eksploatowane do dnia 16 stycznia 2020 r., bez przeprowadzania dodatkowych kontroli i z zachowaniem istniejących ograniczeń lub warunków użytkowania[3]. Oznacza to, że dla pojazdów eksploatowanych pod nadzorem ETCS przed 16 stycznia 2020 r. nie ma konieczności wykonywania testów ESC/RSC dla tych linii, na których były eksploatowane przed 16 stycznia 2020 r. Dla nowych wdrożeń systemu na sieci kolejowej konieczne jest jednak przeprowadzenie właściwych testów ESC/RSC.

Przeprowadzenie testów ESC/RSC dla pojazdów wprowadzonych uprzednio do obrotu wiąże się z utworzeniem nowej wersji typu pojazdu w ERATV[4], przy założeniu że nie są wprowadzane zmiany funkcjonalne systemu ETCS/GSM-R oraz nie zostaną wprowadzone nowe warunki stosowania dotyczące bezpieczeństwa ani ograniczenia interoperacyjności (jeśli są – wymagane jest uzyskanie nowego zezwolenia).

W przypadku, gdy przewoźnik we własnym zakresie wykazuje zgodność z typem ESC/RSC, może albo zwrócić się do posiadacza zezwolenia o wprowadzenie wersji typu pojazdu w ERATV, albo wystąpić z wnioskiem o nowe zezwolenie dla typu pojazdu.

Obowiązek przeprowadzenia testów ESC/RSC w celu wykazania zgodności z trasą przez przewoźnika powstaje w chwili przyporządkowania właściwego typu ESC/RSC do danego wdrożenia w RINF. Od momentu przypisania typów ESC i RSC do właściwych sekcji w RINF, typy ESC/RSC są weryfikowane w celu potwierdzenia zgodności z trasą.

Okres przejściowy

Typy ESC/RSC wprowadzone od 1 lipca 2022 r. do RINF przez zarządcę infrastruktury będą obowiązujące dla wykazania zgodności z trasą. Dzięki temu przewoźnicy, którzy nie eksploatowali pojazdów pod nadzorem ETCS przed 16 stycznia 2020 r. będą mieli czas aby wykazać zgodność z odpowiednimi typami ESC/RSC, zanim zaczną one obowiązywać w ramach oceny zgodności z trasą.

Dodatkowo 2 stycznia 2022 r. rozpocznie się eksploatacja obserwowana systemu GSM-R na linii nr 9. Zatem 1 lipca 2022 r. to termin, który umożliwi także przeprowadzenie w jednym czasie zarówno testów ESC, jak i RSC.

Wskazany okres przejściowy nie ma zastosowania w ramach wniosku o wydanie zezwolenia dla typu pojazdu. Od 1 lipca 2021 r. wymagane jest wykazanie zgodności z co najmniej jednym, wybranym przez wnioskodawcę typem ESC/RSC. W sytuacji gdy nie zostanie potwierdzony żaden typ ESC/RSC, w zezwoleniu zostanie wprowadzone oznaczenie ESC-EU-0/RSC-EU-0 wraz z ograniczeniem niekodowanym.

Link do przewodnika TSI CCS: https://www.era.europa.eu/sites/default/files/ertms_tsi_guide_annex01_ccs_tsi_en.pdf

 

 

[1] Application Guide ERATV Directive (EU) 2016/797

[2] § 30b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz. U. poz. 964)

[3] pkt 7.4a TSI CCS

[4] (pkt 2.6.64) Przewodnika TSI CCS

do góry