Nawigacja

Ograniczenie zakresu badań

Procedura wykazania możliwości ograniczenia zakresu parametrów pojazdu podlegającego modernizacji w toku oceny ryzyka

Ubiegając się o wydanie zezwolenia na dopuszczenie do eksploatacji zmodernizowanego pojazdu kolejowego niezgodnego z TSI można wnioskować do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego o ograniczenie parametrów określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie interoperacyjności systemu kolei (Dz. U. z 2017 r., poz. 934).

Jak wynika z rozporządzenia, zakres ograniczenia nie może obejmować parametrów odnoszących się do tych elementów pojazdu kolejowego, które zostały poddane modernizacji, i układów, na które modernizacja ma bezpośredni wpływ.

Dlatego na wstępie niezbędne jest jednoznaczne określenie trzech obszarów zmodernizowanego pojazdu kolejowego:

Trzeci obszar zmodernizowanego pojazdu, czyli elementy niezmodernizowane, dla których istnieje możliwość ograniczenia parametrów, będzie obejmował wszystkie elementy niemodernizowane, na które modernizacja nie ma wpływu. Oznacza to, że elementy zmodernizowane nie mogą mieć żadnego wpływu na elementy niezmodernizowane (np. poprzez inne elementy i układy). To właśnie na tych elementach powinna koncentrować się identyfikacja zagrożeń oraz ocena ryzyka, przeprowadzana na potrzeby wykazania możliwości ograniczenia zakresu badań.

Stosownie do § 13 ust. 1 rozporządzenia, aby uzyskać ograniczenie parametrów do sprawdzenia, muszą być spełnione łącznie następujące warunki:

  1. modernizowany typ pojazdu kolejowego posiada świadectwo dopuszczenia do eksploatacji typu, zezwolenie na dopuszczenie do eksploatacji lub inny dokument potwierdzający dopuszczenie do eksploatacji w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w ruchu międzynarodowym;
  2. możliwość ograniczenia zakresu parametrów została wykazana przez podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia na dopuszczenie do eksploatacji pojazdu kolejowego niezgodnego z TSI w ramach procesu oceny ryzyka przeprowadzonego zgodnie z przepisami Komisji Europejskiej, dotyczącymi wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka;
  3. podmiot uprawniony pozytywnie zaopiniował możliwość ograniczenia zakresu parametrów koniecznych do skontrolowania i określił ich wymagany zakres.

Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 2, konieczne jest przeprowadzenie przez wnioskodawcę procesu oceny ryzyka według przepisów dotyczących wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka, tj. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 352/2009 (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L 121 z 3 maja 2013 r., s. 8 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 402/2013”.

Należy mieć na uwadze, że ocena ryzyka jest innym etapem procesu zarządzania ryzykiem niż ocena znaczenia wprowadzanej zmiany. Stwierdzenie w procesie oceny znaczenia zmiany, że ograniczenie zakresu parametrów do sprawdzenia dla pojazdu zmodernizowanego jest zmianą nieznaczącą, nie będzie samo w sobie dowodzić spełnienia przesłanki, o której mowa w pkt 2 powyżej. Niezbędne będzie również przeprowadzenie co najmniej oceny ryzyka dotyczącej eksploatacji z ograniczonym zakresem parametrów podlegających sprawdzeniom i uwzględniającej inne specyficzne okoliczności.

Podkreślić przy tym należy, że za przeprowadzenie procesu zarządzania ryzykiem odpowiada wnioskodawca, o którym mowa w rozporządzeniu 402/2013. Niemniej, Prezes UTK wskazuje, że przeprowadzenie procesu oceny ryzyka w celu wykazania możliwości ograniczenia zakresu parametrów mających podlegać sprawdzeniom w toku oceny, zgodnie z wymaganiami rozporządzenia 402/2013, powinno uwzględniać następujące uwarunkowania:

  1. zdefiniowanie ocenianego systemu – system jest zdefiniowany jako zmodernizowany pojazd. W toku oceny ryzyka niezbędne jest jednoznaczne określenie części modernizowanej, niemodernizowanej, na którą modernizacja ma bezpośredni wpływ oraz części niemodernizowanej na którą modernizacja nie ma wpływu, dla której możliwe jest ograniczenie zakresu parametrów do sprawdzenia, a także wszelkich interfejsów między tymi częściami (rysunek).
  2. identyfikacja zagrożeń – wskazanie wszystkich racjonalnie przewidywalnych zagrożeń dotyczących całego ocenianego systemu, jego funkcji i interfejsów, a przede wszystkim zagrożeń związanych z eksploatacją z ograniczonym zakresem parametrów do sprawdzenia. Identyfikacja zagrożeń (oraz późniejsza ocena ryzyka) powinna koncentrować się na niezmodernizowanych elementach pojazdu w celu wykazania możliwości ograniczenia zakresu parametrów.
  3. wycena ryzyka – jeżeli w wyniku analizy ryzyka, obejmującej proces szacowania ryzyka, ustalone zostało, że ryzyko to jest na niedopuszczalnym poziomie, zgodnie z rozporządzeniem 402/2013, należy wdrożyć środki kontroli ryzyka w celu spełnienia wymogów bezpieczeństwa.

W przypadku wnioskowania o ograniczenie zakresu badań, środkiem kontroli ryzyka nie może być konieczności przeprowadzenia dodatkowych badań dla poszczególnych parametrów.

  1. wnioski – podsumowanie, zawierające wyniki przeprowadzonego procesu oceny ryzyka wraz z jednoznacznym wskazaniem tych parametrów, dla których istnieje możliwość ograniczenia sprawdzenia, z zachowaniem wszelkich uwag (pkt 1-3).

Wnioski z przeprowadzonej analizy powinny w jednoznaczny sposób określać przyporządkowanie zidentyfikowanych zagrożeń do parametrów wskazanych w załączniku nr 4 do rozporządzania (w tym tych które podlegają ograniczeniu) oraz do zakresu modernizacji pojazdu.

Należy podkreślić, że ograniczenie parametrów jest możliwe wyłącznie dla elementów niezmodernizowanych, dla których ryzyko wynikające ze zidentyfikowanych zagrożeń, związanych z ograniczeniem parametrów, pozostaje na poziomie akceptowalnym.

Wnioskodawca ubiegający się o wydanie zezwolenia na dopuszczenie do eksploatacji pojazdu kolejowego niezgodnego z TSI, w procedurze wnioskowania o ograniczenie zakresu parametrów, zleca jednostce oceniającej (w rozumieniu rozporządzenia 402/2013) niezależną ocenę adekwatności stosowania procesu zarządzania ryzykiem, związanego z eksploatacją pojazdu z ograniczonym zakresem badań, oraz jego wniosków.

Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 3 podmiot uprawniony wymieniony w załączniku nr 5 do rozporządzenia w sprawie interoperacyjności, musi pozytywnie zaopiniować możliwość ograniczenia zakresu parametrów koniecznych do skontrolowania i określić ich wymagany zakres. Zakres wskazany przez podmiot uprawniony powinien obejmować parametry, które mogą zostać ograniczone, zgodnie z załącznikiem nr 4 do rozporządzenia w sprawie interoperacyjności.

Należy pamiętać, że dokumentacja z procesu oceny ryzyka wnioskodawcy oraz opinia podmiotu uprawnionego, muszą być spójne w zakresie parametrów, których ograniczenie jest możliwe.

W przypadku, gdy ten sam podmiot występuje w danym postępowaniu zarówno jako jednostka oceniająca, jak i podmiot uprawniony, należy podkreślić, że powinno zachować się odrębność zakresu przeprowadzanych procesów w zależności od pełnionej funkcji (w tym sporządzić oddzielnie dokumenty wynikające z § 13 ust. 1 pkt 2-3 rozporządzenia w sprawie interoperacyjności).

Podsumowując powyższe, do wniosku o wydanie decyzji określającej możliwość ograniczenia zakresu parametrów pojazdu podlegającemu modernizacji, należy przedłożyć (oddzielnie) następujące dokumenty:

  1. Świadectwo dopuszczenia do eksploatacji typu, zezwolenie na dopuszczenie do eksploatacji lub inny dokument potwierdzający dopuszczenie do eksploatacji w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w ruchu międzynarodowym;
  2. Raport z przeprowadzonego procesu oceny ryzyka sporządzony przez jednostkę oceniającą (w rozumieniu rozporządzenia 402/2013), który spełnia wszystkie wymagania określone w przedmiotowym stanowisku oraz we właściwych przepisach prawnych, w tym określa możliwość ograniczenia zakresu parametrów do skontrolowania;
  3. Pozytywną opinię, o której mowa w § 13 ust. 1 pkt 3 podmiotu uprawnionego określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia w sprawie interoperacyjności wraz z określeniem zakresu parametrów, które nie podlegają skontrolowaniu (mogą zostać ograniczone), zgodnie z załącznikiem nr 4 do przedmiotowego rozporządzenia.
do góry